بار گران از جستن حكمت برگرفته و جويا شد آن را « 1 » كه از آن رنج الّا به مرگ آسايش نيابد . يعنى شما در جستن حكمت رنج بسيار گرفته‌ايد كه عمل به دانايى خود بايد بنماييد ، به‌طورىكه اخلاق رذيله از شما زايل شود و اخلاق كريمه به جاى آنها مستقر و ملكه گردد و پس از آن جهّال را نيز تعليم و ارشاد كنيد و كارى از اين بزرگتر و بارى از اين سنگين‌تر نيست ، چو اين شغل پيغمبران است ، پس چيست نياز آنكه به زندگانى دنيا سود نيابد ؟ امثال شما كه لذّات آن را ترك نموده‌ايد و مع ذلك نيازمند باشد به زندگانى دنيا ، يعنى : احتياج شما به زندگانى دنيا بىوجه است ، و همچنين چيست گريز آنكه آسايش وى الّا به مرگ نيست ؟ امثال شما كه تا در دنيا هستيد ، در مجاهدت و زحمت هستيد و به مردن از اين زحمات آسايش پيدا كنيد ، پس چرا وحشت داريد از مرگ ؟ و حال آنكه به مرگ آسايش پيدا نماييد و كسى از موجبات آسايش خود نگريزد و شما اگر به حقيقت دانش و حكمت داريد كه بايد لوازم آن را نيز داشته باشيد و از لوازم آن دوست داشتن مرگ و گريز از دنيا است ، بلى ستمكار شد هركه نام حكمت جست بىآنكه سزاوار معنيش باشد چنان‌كه اگر شما كه هنوز به حقيقت حكمت نرسيده‌ايد و جوياى نام حكيم هستيد البته ستمكار خواهيد بود ، بر حكيم دانا ، چون اين نام مثل لباسى است مخصوص حكيم و شما از آن به غصب گرفته باشيد ، بلكه اغتصاب اسامى و مقامات بيشتر ضرر كند از غصب اموال ، چنان‌كه جاهلى مدّعى مقام خلافت پيغمبرى باشد و يا آنكه مدّعى مقام اجتهاد و ارشاد خلق باشد و اين نامها بر خود نهد و به لباس آنان برآيد ، علاوه بر ضررهاى دنيوى پيروان خود ، عذابهاى اخروى را نيز دربر دارد و خلق را گمراه نمايد و چنان‌كه جاهلى مدّعى صنايع دنيوى گردد ، از نجّارى و معمارى و ديگر حرفه‌ها و نامهاى آنان بر خود نهد و به حيله مردم به او بگردند ، بر خلق ضررهاى كلّى وارد نمايد پس عظيم ستمكار بود و نادان گشت « 2 » كه با راحت و لذّت و تنعّم راه نتواند يافت به حكمت . يعنى : اگر كسى با راحت و لذّت و تنعّم به نعمتهاى دنيوى بخواهد به حكمت گرايد و آن را بيابد بسى نادان بوده و

--> ( 1 ) - در نسخهء آقاى مينوى به جاى ( و جويا شد آن را ) عبارت ( چونان ) آمده است . ( 2 ) - در اينجا مطابق نسخهء آقاى مينوى جملهء ( هركه پنداشت ) افتاده است .